سامانه ضمانت الکترونیک قوه قضاییه با هدف هوشمندسازی فرآیندهای قضایی و کاهش مراجعات حضوری راه‌اندازی شد. این سامانه که گامی بزرگ در مسیر تحول دیجیتال دستگاه قضا محسوب می‌شود، فرآیند تودیع و قبولی قرار وثیقه را برای متهمان و وثیقه‌گذاران تسهیل کرده است.

جزئیات راه‌اندازی سامانه:

محمدرضا سلطانی، مدیرعامل کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، ضمن اعلام خبر راه‌اندازی این سامانه، اظهار داشت: با همکاری مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، امکان شناسایی الکترونیک اموال و تودیع وثیقه فراهم شده است. هدف اصلی این طرح، تسریع در فرآیند آزادی متهمان و کاهش خطاهای انسانی است.

دو روش اصلی وثیقه‌گذاری الکترونیک:

طبق اعلام کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، فرآیند وثیقه‌گذاری در این سامانه به دو صورت انجام می‌شود:

  • روش اول (مراجعه به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی): متهم یا وثیقه‌گذار با حضور در دفاتر، نسبت به شناسایی الکترونیکی اموال و ثبت قرار اقدام می‌کند.
  • روش دوم (خودکاربری شخص حقیقی): در این شیوه، شخص ثالث (وثیقه‌گذار) می‌تواند از طریق سامانه، لایحه و اعلام دارایی خود را ثبت کند. پس از طی مراحل قانونی، دارایی اعلامی به‌صورت سیستمی توقیف و جهت قبولی قرار وثیقه لحاظ می‌شود.

مزایای سامانه ضمانت الکترونیک:

به‌کارگیری این سامانه در واحدهای قضایی سراسر کشور، مزایای زیر را به همراه خواهد داشت:

  • افزایش سرعت: کوتاه شدن زمان رسیدگی به قرارهای قضایی.
  • شفافیت: اعتبارسنجی خودکار اطلاعات اموال.
  • حذف کاغذبازی: حذف پرونده‌های فیزیکی و کاهش چشمگیر مراجعات حضوری.
  • سلامت اداری: کاهش خطای انسانی در مراحل توقیف و ضبط دارایی.
  • امکان انسداد برخط چند حساب بانکی تا سقف مبلغ وثیقه

    سلطانی در تشریح مراحل اجرایی این سامانه گفت: فرآیند ضمانت الکترونیک در دفاتر خدمات قضایی شامل مراحل دقیقی است. در خصوص ضمانت توسط شخص متهم، ابتدا قرار تأمین از نوع قرار وثیقه ایجاد می‌شود. سپس صورت‌مجلس با نوع دریافت مجوز شناسایی و توقیف اموال صادر و توسط متهم از طریق پد امضا یا ارسال پیامک به تلفن همراه وی امضا می‌گردد. در ادامه، فرم شناسایی اموال با علت “شناسایی اموال متهم” از طریق اقدام “ایجاد ضمانت الکترونیک” ثبت شده و استعلام تمامی اموال متهم (حساب بانکی، بورس، پلاک ثبتی، پلاک انتظامی) انجام می‌شود.

    وی افزود: در بخش ارزیابی و نحوه توقیف اموال، برای پلاک ثبتی، اطلاعاتی از قبیل متراژ، نوع ملک، ارزش عرصه و اعیان و سابقه توقیف ملک نمایش داده می‌شود و با کلیک راست بر روی ردیف پلاک ثبتی، امکان انتخاب مکاتبات مبنی بر توقیف یا بازداشت برخط ملک و رفع آن وجود دارد. در صورت عدم درج اطلاعات عرصه و اعیان یا تغییر آن، با استفاده از گزینه “به‌روز‌رسانی ارزش ملک”، آخرین تغییرات از سازمان امور مالیاتی اخذ می‌گردد. برای حساب بانکی نیز امکان انتخاب چند حساب تا سقف مبلغ قرار وثیقه و انسداد برخط حساب فراهم است و برای سهام بورس، امکان توقیف از طریق دکمه مربوطه وجود دارد.

    مدیرعامل کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در ادامه به مراحل ایجاد قرار قبولی وثیقه اشاره کرد و گفت: ایجاد و صدور قرار قبولی وثیقه و امضای آن توسط متهم از طریق پد امضا یا ارسال پیامک انجام می‌شود. در روش پیامکی، کدی به شماره همراه متهم ارسال می‌گردد و با وارد کردن این کد در فرم قرار قبولی، این قرار توسط شخص متهم امضا شده لحاظ می‌گردد.

    فرآیند ضمانت توسط شخص ثالث

    سلطانی در خصوص ضمانت توسط شخص ثالث نیز اظهار داشت: در این روش، ابتدا شماره همراه وثیقه‌گذار از متهم دریافت و پیامک اطلاع‌رسانی جهت ضمانت توسط شخص ثالث از طریق اقدامات فرم قرار تأمین ارسال می‌شود. سپس شخص ثالث به دفتر خدمات قضایی یا خودکاربری مراجعه کرده و با ارسال لایحه با موضوع “درخواست قبول ضمانت از طرف وثیقه‌گذار” و اعلام کد جام پلاک ثبتی جهت وثیقه‌گذاری در لایحه اقدام می‌کند. پس از وصول لایحه، ایجاد ضمانت الکترونیک برای شخص ثالث از اقدامات فرم قرار تأمین انجام شده و استعلام مالکیت پلاک ثبتی وثیقه‌گذار و ارزیابی آن صورت می‌پذیرد. در نهایت، قرار قبولی وثیقه از طریق فرم شناسایی اموال ایجاد و توسط وثیقه‌گذار از طریق پد امضا یا پیامک امضا می‌شود.

    وی در پایان با اشاره به سایر قابلیت‌های این سامانه خاطرنشان کرد: امکان رفع توقیف پلاک ثبتی از طریق فرم شناسایی اموال و یا مکاتبات وجود دارد. همچنین در بحث کفالت، ارسال لایحه توسط کفیل و احراز ملائت کفیل از طریق استعلام قضایی با موضوعات (استعلام فیش حقوقی کارکنان دولت) پیش‌بینی شده است.

    مدیرعامل کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی در پایان تأکید کرد: این سامانه با بهره‌گیری از زیرساخت‌های هوشمند و یکپارچه، مسیر جدیدی را برای تسهیل امور قضایی و کاهش مراجعات حضوری ترسیم کرده است. کانون دفاتر خدمات الکترونیک قضایی آمادگی کامل دارد تا با همکاری مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، خدمات مطلوب و سریعی را به مراجعان ارائه نماید. مدیران محترم دفاتر خدمات قضایی سراسر کشور نیز طی نامه‌ای جهت بهره‌برداری و اطلاع‌رسانی مطلوب از این سامانه توجیه شده‌اند.