در راستای سیاست‌های کلان «عدالت هوشمند» و تحول دیجیتال در قوه قضاییه، سامانه ضمانت الکترونیک با همکاری مرکز آمار و فناوری اطلاعات راه‌اندازی شده است. هدف از این سامانه، حذف تشریفات زائد اداری و تسریع در فرآیند تأمین و قبولی قرار وثیقه جهت آزادی متهمان یا خواندگان است. در این مطلب، نحوه عملکرد این سامانه و مراحل اجرایی آن در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی را بررسی می‌کنیم.

روش‌های وثیقه‌گذاری در سامانه الکترونیک

در حال حاضر، امکان ثبت ضمانت الکترونیک به دو شیوه کلی فراهم شده است:

  1. وثیقه‌گذاری توسط شخص متهم: متهم می‌تواند با استفاده از قابلیت شناسایی الکترونیکی اموال خود، رأساً نسبت به تأمین قرار وثیقه اقدام نماید.
  2. وثیقه‌گذاری توسط شخص ثالث: در صورتی که فرد دیگری (شخص ثالث) قصد تودیع وثیقه داشته باشد، می‌تواند از طریق دفاتر خدمات قضایی لایحه و لیست دارایی‌های خود را اعلام کند. پس از ثبت درخواست و تأیید، دارایی اعلامی به صورت برخط (آنلاین) جهت تأمین قرار متهم توقیف می‌شود.

مراحل اجرایی ثبت ضمانت الکترونیک در دفاتر خدمات قضایی

فرآیند ثبت ضمانت الکترونیک شامل مراحلی دقیق است که توسط متصدیان دفاتر انجام می‌شود:

1. صدور صورت‌مجلس و امضای الکترونیک:

ابتدا پس از صدور قرار تأمین (از نوع وثیقه)، صورت‌مجلس «دریافت مجوز شناسایی و توقیف اموال» صادر می‌شود. متهم یا وثیقه‌گذار با استفاده از پد امضا یا کد ارسالی به تلفن همراه (پیامک)، صورت‌مجلس را امضا می‌کند.

2. استعلام و شناسایی اموال:

در فرم «ایجاد ضمانت الکترونیک»، استعلام خودکار اموال شامل موارد زیر انجام می‌پذیرد:

  • حساب‌های بانکی
  • دارایی‌های بورسی
  • پلاک‌های ثبتی (املاک)
  • پلاک‌های انتظامی (خودرو)

3. ارزیابی و توقیف اموال (بخش فنی):

  • املاک: اطلاعات ملک شامل متراژ، نوع کاربری و ارزش عرصه و اعیان نمایش داده می‌شود. در صورت نیاز به به‌روزرسانی ارزش ملک، امکان استفاده از گزینه «بروزرسانی ارزش از سازمان امور مالیاتی» وجود دارد. امکان توقیف یا بازداشت برخط پلاک ثبتی با کلیک راست بر ردیف مربوطه فراهم است.
  • حساب بانکی: امکان انتخاب چندین حساب (تا سقف مبلغ وثیقه) و انسداد برخط آن‌ها وجود دارد.
  • بورس: توقیف سهام بورسی نیز با استفاده از دکمه مربوطه به صورت سیستمی انجام می‌شود.

4. صدور و تأیید نهایی قرار قبولی:

پس از توقیف اموال، قرار قبولی وثیقه صادر می‌گردد. در مرحله نهایی، متهم یا وثیقه‌گذار باید با پد امضا یا وارد کردن کد احراز هویت پیامک شده در فرم قرار قبولی، این سند را به صورت رسمی تأیید و امضا نماید.