“قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول” به اجرای قراردادهای یکسان از طریق سامانه “کاتب” منجر شده است. این قراردادهای از پیش تعیین شده، با هدف کاهش اختلافات و تسهیل فرآیندهای اداری، امکان ثبت الکترونیکی معاملات ملکی را فراهم می‌کنند.

تغییرات کلیدی و مزایا:

  • قرارداد یکسان: این قراردادها که محتوای آن‌ها توسط معاونت حقوقی قوه قضائیه تایید شده، غیرقابل ویرایش بوده و فرآیند ثبت را تسریع می‌بخشند.
  • سامانه کاتب: سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، سامانه “کاتب” را برای ثبت این قراردادها راه‌اندازی کرده است.
  • کاهش اختلافات: با استانداردسازی قراردادها و انجام استعلام‌های ثبتی پیش از معامله، احتمال بروز اختلافات حقوقی به حداقل می‌رسد.
  • دسترسی برای مشاوران املاک: از اردیبهشت 1404، مشاوران املاک دارای پروانه کسب به صورت سراسری به تنظیم قراردادهای یکسان دسترسی دارند.

محدودیت‌ها و موارد استثنا:

  • شرط سند رسمی: تنها املاکی که دارای سند رسمی مالکیت هستند، مشمول استفاده از قرارداد یکسان می‌شوند.
  • استثنائات: قراردادهای رایگان (هبه)، املاک توقیف‌شده، معاملات با افراد زیر 18 سال و معاملات با وکیل یا قیم (در صورت عدم احراز کامل اختیارات) امکان ثبت در قالب قرارداد یکسان را ندارند.
  • لزوم مراجعه به دفتر اسناد رسمی: ثبت قرارداد در سامانه کاتب، پایان کار نیست و طرفین حداکثر ظرف 3 ماه باید به دفتر اسناد رسمی مراجعه کرده تا مراحل نهایی تنظیم سند رسمی را طی کنند.
  • عدم امکان درج شروط خاص: قراردادهای یکسان قابلیت درج شروط سفارشی را ندارند و برای معاملات با شرایط پیچیده، مراجعه مستقیم به دفتر اسناد رسمی توصیه می‌شود.

انواع قراردادهای موجود:

در حال حاضر 14 نوع قرارداد یکسان در سامانه کاتب وجود دارد، از جمله قرارداد فروش آپارتمان، فروش زمین (مسکونی و کشاورزی)، و اجاره ملک (مسکونی و تجاری).

مراحل ثبت قرارداد یکسان:

  1. ورود به سامانه کاتب
  2. بررسی امکان انجام معامله (استعلام وضعیت ملک و طرفین)
  3. انتخاب نوع قرارداد
  4. وارد کردن اطلاعات معامله
  5. تأیید و امضای الکترونیکی طرفین
  6. دریافت تأییدیه نهایی از سامانه
  7. مراجعه به دفتر اسناد رسمی برای نهایی‌سازی

این سامانه گامی مهم در جهت الکترونیکی کردن و تسهیل فرآیندهای ثبتی معاملات اموال غیرمنقول است.