اموال و مالکیت (ماده ۱۱ الی ۱۸۳ قانون مدنی)

 

۱- مطالبه مال‌الاجاره آپارتمان از حیث صلاحیت محاکم ......

الف) در حکم منقول است.

ب) غیرمنقول ذاتی است.

ج) غیرمنقول تبعی است.

د) هیچکدام

۲- در حبس :

الف) قبض، شرط صحت است.

ب) قبض، شرط لزوم است.

ج) قبض، نه شرط صحت است و نه شرط لزوم.

د) هیچکدام

۳- هرگاه مالکیت سابق مدعی ثابت شود، این امر چه تأثیری بر تصرف متصرف فعلی دارد؟

الف) متصرف فعلی همچنان براساس اماره تصرف مالک است.

ب) مالکیت سابق مدعی استصحاب می‌شود و در تعارض استصحاب با اماره تصرف، استصحاب مقدم است.

ج) متصرف فعلی مالک شناخته می‌شود مگر اینکه مدعی ثابت کند که تصرف او نامشروع است.

د) مالکیت سابق مدعی استصحاب می‌شود و چون دیگر جایی برای اماره تصرف باقی نمی‌ماند حکم به مالکیت مدعی داده می‌شود.

۴- زن و شوهری که با هم در محلی زندگی مشترک دارند، درباره مالکیت اثاث خانه اختلاف پیدا می‌کنند و هیچکدام نیز دلیلی بر مالکیت خود ندارند، اثاث مورد اختلاف، ملک چه کسی محسوب می‌شود؟

الف) همه اثاث موجود، مشترک محسوب است.

ب) همه اموال به شوهری که درآمد دارد تعلق می‌یابد.

ج)آنچه مورد استفاده اختصاص مرد است به او تعلق دارد و سایر اثاثیه متعلق به زن است.

د) آنچه مورد استفاده اختصاصی زن است به او تعلق دارد و آنچه شوهر به اختصاص استفاده می‌کند ملک او است و بقیه مشترک محسوب است.

۵- اگر مجرای آب شخصی در خانه دیگری باشد و در مجرا خرابی به هم برسد، تعمیر مجرا به عهده کیست؟

الف) هر دو که به اشتراک انجام می‌دهند.

ب) اگر خرابی مجرا مانع عبور آب شود، تعمیر آن به عهده کسی است که آب می‌برد، ولی اگر خرابی سبب خسارت به خانه باشد، دفع ضرر به عهده مالک خانه است.

ج) صاحب خانه

د) صاحب مجرای آب

۶- کدامیک از اموال زیر از مباحات است؟

الف) اموال مجهول المالک

ب) اراضی موات

ج) اراضی مشاع

د) اموال متوفای بلاوارث

۷- کدامیک از اموال زیر غیرمنقول یا در حکم غیرمنقول نیست؟

الف) لوله‌های آب ساختمان

ب) پرده پنجره ساختمان

ج) درخت کاشته شده

د) میوه موجود در روی درخت

۸- مقصود از «رقبی» چیست؟

الف) حق انتفاعی است که از طرف مالک برای مدت معینی برقرار می‌گردد.

ب) حق انتفاعی است که به موجب عقد برای مدت عمر منتفع برقرار می‌شود.

ج) حق انتفاعی است که به موجب عقد برای مدت عمر مالک برقرار می‌شود.

د) حقی است که در اثر ارث برای وارث ایجاد می‌شود.

۹- اگر مالک برای حق انتفاع، مدتی معین نکند، مدت انتفاع :

الف) با توجه به عرف تعیین می‌شود.

ب) تا قبل از موت مالک، امکان رجوع برای مالک وجود دارد.

ج) تا مرگ منتفع ادامه دارد و امکان رجوع وجود ندارد.

د) ‌با توافق طرفین مشخص می‌شود.

۱۰- وقفی که به قصد اضرار دیّان واقع شده باشد :

الف) باطل است.

ب) صحیح است.

ج) غیرنافذ است.

د) قابل فسخ است.

۱۱- آیا موقوفات دارای شخصیت حقوقی هستند؟

الف) خیر، مطلقاً

ب) بلی،‌مطلقا

ج) موقوفات عام دارای شخصیت حقوقی هستند ولی موقوفات خاص،‌شخصیت حقوقی ندارند.

د) موقوفات در صورتی دارای شخصیت حقوقی هستند که به ثبت رسیده باشند.

۱۲- اموال مذکور در کدام گزینه در حکم منقول است؟

الف) سهام شرکت ها، مال الاجاره یک باب خانه و ثمن یک دستگاه اتومبیل

ب) اشجار، نهال و قلمه که بریده و کنده نشده است.

ج) حق انتفاع و ارتفاق نسبت به مال دیگری.

د) تراکتور، دستگاه رایانه و موتورآب.

۱۳- وقف ملکی که در آن حق ارتفاق وجود دارد:

الف) جایز است بدون این که به حق مزبور خللی وارد شود.

ب) به شرط قبول موقوف علیه جایز است.

ج) به شرط قبول صاحب حق، جایز است.

د) جایز نیست.

۱۴- کدام عبارت صحیح است؟

الف) اگر مورد معامله کلی باشد، باید هنگام عقد موجود باشد.

ب) اگر مورد معامله مثلی باشد، باید فقط به صورت عین معین معامله شود.

ج) اگر مورد معامله کلی درمعین باشد، لازم نیست هنگام عقد موجود باشد.

د) اگر مورد معامله قیمی باشد، باید حتماً به صورت عین معین معامله شود.

۱۵- اماره تصرف شامل ... می باشد.

الف) اعیان

ب) منافع

ج) حقوق

د) همه موارد

۱۶- اگر صغیر غیر ممیزی حبه ای را در یک زمین غصبی بکارد مالکیت نماء از آن چه کسی است؟

الف) مالک زمین

ب) صغیر غیر ممیز

ج) ولی صغیر غیر ممیز

د)هیچکدام

۱۷- شروع در احیا .....

الف) موجب مالکیت می شود.

ب)موجب حق اولویت می شود.

ج) موجب مالکیت معلق می شود.

د) موجب حق اولویت مشروط می‌شود.

۱۸- مالک دیوار....

الف) می تواند از دیوار خود به خانه همسایه پنجره بازکند.

ب) نمی تواند از دیوار خود به خانه همسایه پنجره باز کند.

ج) فقط وقتی می تواند باز کند که با اذن همسایه باشد.

د) اگر همسایه او را منع کند وی نمی تواند پنجره باز کند.

۱۹- تقاضای خلع ید نسبت به یک ملک و دعوی مربوط به اجرت المثل آن ملک به ترتیب، دعاوی .... و .... است.

الف) منقول و غیر منقول

ب) منقول و منقول

ج) غیر منقول و منقول

د) غیر منقول و غیر منقول

۲۰- صرف عواید دکانی در مسجد ......

الف) دلیل وقفیت است.

ب) دلیل تصرف است.

ج) دلیل مالکیت است.

د) هیچکدام

 

 

پاسخنامه:

 

 

۱- الف صحیح است.

ماده ۲۰ ق.م. : کلیه دیون از قبیل قرض و ثمن مبیع و مال الاجاره عین مستاجره ازحیث صلاحیت محاکم در حکم منقول است ولو اینکه مبیع یا عین مستاجره از اموال غیر منقوله باشد.

۲- الف صحیح است.

ماده ۴۷ ق.م. : در حبس اعم از عمری و غیره،‌ قبض شرط صحت است. (رجوع شود به توضیح سوال ۲۴ )

۳- بنا به نظر برخی از حقوقدانان گزینه ج و با نظر برخی دیگر گزینه د صحیح است.

نکته : به نظر مشهور هرگاه مالکیت سابق مدعی فقط بوسیله اقرار متصرف ثابت شود متصرف محکوم به بی حقی می‌شود مگر این که ناقل قانونی مالکیت یا سبب مملک را ثابت کند. اما به نظر برخی از حقوقدانان اگر مالکیت سابق مدعی به هر وسیله‌ای [نه فقط اقرار] ثابت گردد مالکیت وی استصحاب می‌شود و چون دیگر جایی برای اماره تصرف باقی نمی‌ماند تعارض اماره واصل نیز بوجود نیامده لذا حکم به مالکیت مدعی داده می‌شود.

۴- د صحیح است.

مستفاد از ماده ۶۳ قانون اجرای احکام مدنی این قاعده به دست می‌آید: در اموال منقول موجود در محل سکونت زوجین آنچه معمولاً و عادتاً مورد استفاده اختصاصی زن باشد متعلق به زن و آنچه مورد استفاده اختصاصی مرد باشد متعلق به شوهر و بقیه از نظر مقررات این قانون مشترک بین آنان محسوب می‌شود مگر اینکه خلاف آن ثابت گردد.

۵- ب صحیح است.

ماده ۱۰۰ ق.م. : اگر مجرای آب شخصی در خانه دیگری باشد و در مجرا خرابی بهم رسد بنحوی که عبور آب موجب خسارت خانه شود مالک خانه حق ندارد صاحب مجرا را به تعمیر مجرا اجبار کند بلکه خود او باید دفع ضرر از خود نماید چنانچه اگر خرابی مجرا مانع عبور آب شود مالک خانه ملزم نیست که مجرا را تعمیر کند بلکه صاحب حق باید رفع مانع کند ..... .

۶- ب صحیح است.

ماده ۲۷ ق.م. : اموالی که ملک اشخاص نمی‌باشد و افراد مردم می‌توانند آنها را مطابق مقررات مندرجه در این قانون و قوانین مخصوصه مربوط به هریک از اقسام مختلفه آنها تملک کرده و یا از آنها استفاده کنند مباحات نامیده می‌شود : مثل اراضی موات ..... .

۷- ب صحیح است.

لوله‌های آب ساختمان، درخت کاشته شده و میوه موجود در روی درخت بنابر مواد ۱۳ و ۱۵ ق.م. غیرمنقول تبعی هستند ولی پرده پنجره ساختمان چون نقل و انتقال آن نه به خودش و نه به محلش آسیبی نمی‌رساند، منقول است.

۸- الف صحیح است.

ماده ۴۲ ق.م. در تعریف رقبی می‌گوید حق انتفاعی است که از طرف مالک برای مدت معینی برقرار می‌شود.

۹- ب صحیح است.

ماده ۴۴ ق.م. : در صورتی که مالک برای حق انتفاع مدتی معین نکرده باشد حبس مطلق بوده و حق مزبور تا فوت مالک خواهد بود مگر اینکه مالک قبل از فوت خود رجوع کند.

۱۰- ج صحیح است.

ماده ۶۵ ق.م. : صحت وقفی که به علت اضرار دیان واقف واقع شده باشد منوط به اجازه دیان است. [غیرنافذ است]

۱۱- ب صحیح است.

موقوفات (اعم از عام و خاص) دارای شخصیت حقوقی هستند. ماده ۳ قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب ۱۳۶۳

۱۲- الف صحیح است.

ماده ۲۰ ق.م. : کلیه دیون از قبیل قرض و ثمن مبیع و مال‌الاجاره عین مستاجره از حیث صلاحیت محاکم در حکم منقول است ولو اینکه مبیع یا عین مستاجره از اموال غیرمنقوله باشد.

نکته: در صورت تردید نسبت به منقول یا غیر منقول بودن مال، اصل بر منقول بودن مال است.

۱۳- الف صحیح است.

ماده ۶۴ ق.م. : مالی را که منافع آن موقتاً متعلق به دیگری است می‌توان وقف نمود و همچنین وقف ملکی که در آن حق ارتفاق موجود است جایز است بدون اینکه به حق مزبور خللی وارد آید.

۱۴- د صحیح است.

نکته : رابطه اقسام عین [معین، کلی در معین و کلی‌فی‌الذمه] با مفاهیم مثلی و قیمی عبارت است از : ۱- مال کلی فقط به صورت مثلی است. ۲- مال معین یا به صورت قیمی است یا به صورت مثلی. به عبارت دیگر اگر مال مثلی باشد یا عین معین است یا کلی در معین یا کلی‌فی‌الذمه و اگر مال قیمی باشد فقط به صورت عین معین است. دلیل این امر این است که مثلی دارای اشباه و نظایر فراوانی است بنابراین می‌تواند کلی باشد که دارای افراد زیادی است یا به صورت عین معینی باشد که یکی از افراد مثلی است. ولی قیمی مالی است که دارای اشباه و نظایر نیست بنابراین نمی‌تواند به صورت کلی باشد زیرا کلی دارای افراد بی‌شماری است حال آن که گفتیم مال قیمی، اشباه و نظایر ندارد. بنابراین فقط باید به صورت عین معین باشد.

۱۵- د صحیح است.

ماده ۳۵ ق. م: تصرف به عنوان مالکیت دلیل مالکیت است مگر اینکه خلاف آن ثابت شود.

نکته : اماره تصرف ویژه اعیان اموال نیست و در منافع و حقوق نیز اعمال می شود. رجوع کنید حاشیه ۹ ماده ۳۵ ق. م از کتاب قانون مدنی در نظم کنونی ، دکتر ناصر کاتوزیان.

۱۶- ب صحیح است.

ماده ۳۳ ق. م: نماء و محصولی که از زمین حاصل می شود مال مالک زمین است، چه به خودی خود روئیده باشد یا بواسطه عملیات مالک، مگر اینکه نماء یا حاصل از اصله یاحبه غیر حاصل شده باشد، که دراین صورت، درخت و محصول مال صاحب اصله یاحبه خواهد بود، اگر چه بدون رضای صاحب زمین کاشته شده باشد.

نکته: صغیر غیر ممیز اهلیت تمتع داد بنابراین می تواند مالک گردد. زیرا همانطور که توانسته مالک حبه و بذر باشد تبعاً می تواند مالک محصول ناشی از آن بذر نیز بشود.

۱۷- ب صحیح است.

ماده ۱۴۲ ق.م: شروع در احیاء، از قبیل سنگ چیدن اطراف زمین یا کندن چاه و غیره تحجیر است و موجب مالکیت نمی شود، ولی برای تحجیر کننده ایجاد حق اولویت در احیاء می نماید.

۱۸- ج صحیح است.

ماده ۱۳۳ ق. م: کسی نمی تواند از دیوار خانه خود به خانه همسایه در باز کند، اگر چه دیوار ملک مختصی او باشد، لیکن می تواند از دیوار مختصی خود روزنه یا شبکه باز کند وهمسایه حق منع او را ندارد، ولی همسایه می تواند جلو روزنه و شبکه دیوار بکشد یا پرده بیاویزد که مانع رویت شود.

ماده ۱۱۸ ق. م: هیچیک از دو شریک حق ندارد دیوار مشترک را بالا ببرد یا روی آن بنا یا سرتیری بگذارد یا دریچه و رف باز کند یا هر نوع تصرفی نماید مگر به اذن شریک دیگر.

۱۹- د صحیح است.

ماده ۱۸ ق.م: .... و دعاوی راجعه به اموال غیر منقوله، از قبیل تقاضای خلع‌ید و امثال آن، تابع اموال غیر منقول است.

نکته: می دانیم که مطابق ماده ۲۰ ق. م کلیه دیون منقول هستند. استثنائاً چهار دین غیر منقول داریم که عبارتند از ۱- تعهد به تسلیم مال غیر منقول ۲- تعهد به انتقال مال غیر منقول ۳- تعهد به پرداخت اجرات المثل املاک ۴- تعهد به جبران خسارت وارده به املاک.

۲۰- د صحیح است.

نکته: مصرف کردن در آمد حاصل از یک مغازه یا دکان برای یک مسجد نه دلیل بر وقف کردن آن مغازه یا در آمد آن به نفع مسجد است، نه دلیل تصرف و مالکیت برآن مغازه .

«صرف عواید دکانی درمسجد نه دلیل وقفیت است نه دلیل تصرف» دیوان کشور، حکم شماره ۸۴۹/۱۳۹۶۲- ۱۳/۴/۱۶ ، اصول قضایی حقوقی، محمد بروجردی عبده، ج ۲، ش ۵۲۳٫