ابلاغ

ماده67) پس از دستور دادگاه داير به ابلاغ اوراق دعوا، مدير دفتر يك نسخه از دادخواست و پيوست‌هاي آن را در پرونده بايگاني مي‌كند و نسخه ديگر را با ضمايم آن و اخطاريه جهت ابلاغ و تسليم به خوانده ارسال مي‌دارد.

1- در همه مواردی که به موجب قانون انجام اقدامی منوط به ابلاغ موضوع مربوطه به اشخاص ذی ربط است انجام آن اقدام در صورتی قانونی است که دادگاه انجام ابلاغ را احراز نماید.

2- در سایر قوانین و مقررات نیز اصل بر ابلاغ به واسطه قواعد آیین دادرسی مدنی است مگر آن‌که در آن قوانین و مقررات شیوه خاصی برای ابلاغ پیش بینی شده باشد.

3- ابلاغ به دو صورت واقعی و قانونی می‌باشد. ابلاغ واقعی در صورتی است که ورقة قضایی به خود شخص، در مورداشخاص حقیقی و به کسی که صلاحیت وصول ورقه را دارد، در مورد اشخاص حقوقی تحویل شود و در غیر این صورت، ابلاغ قانونی می‌باشد.

ماده68) مأمور ابلاغ مكلف است حداكثر ظرف دو روز اوراق را به شخص خوانده تسليم كند و در برگ ديگر اخطاريه رسيد بگيرد. در صورت امتناع خوانده از گرفتن اوراق، امتناع او را در برگ اخطاريه قيد و اعاده مي‌نمايد.

تبصره1- ابلاغ اوراق در هريك از محل سكونت يا كار به عمل مي‌آيد. براي ابلاغ در محل كار كاركنان دولت و مؤسسات مأمور به خدمات عمومي و شركت‌ها، اوراق به كارگزيني قسمت مربوط يا نزد رييس كارمند مربوط ارسال مي‌شود. اشخاص ياد شده مسؤول اجراي ابلاغ مي‌باشند و بايد حداكثر به مدت ده روز اوراق را اعاده نمايند در غير اين صورت به مجازات مقرر در قانون رسيدگي به تخلفات اداري محكوم مي‌گردند.

تبصره2- در مواردي كه زن در منزل شوهرسكونت ندارد ابلاغ اوراق در محل سكونت يا محل كار او به عمل مي‌آيد.

1- تبصرة 1 این ماده در موردی اعمال می‌گردد که اوراق می‌بایستی به شخص حقیقی مستقر در مراجع مذکور ابلاغ گردد و در هر حال منصرف از موردی است که اوراق به خود شخص حقوقی اعم از خصوصی و دولتی ابلاغ می‌گردد.

2- مطابق تبصرة اين ماده بين محل سكونت و كار تفاوتي نمي‌باشد و ابلاغ در هر يك از اين دو معتبر مي‌باشد.

3- ابلاغ به عمل آمده طبق تبصرة 1 این ماده ابلاغ واقعي می‌باشد.

ماده69) هرگاه مأمور ابلاغ نتواند اوراق را به شخص خوانده برساند بايد در نشاني تعيين شده به يكي از بستگان يا خادمان او كه سن و وضعيت ظاهري آنان براي تميز اهميت اوراق ياد شده كافي باشد، ابلاغ نمايد و نام و سمت گيرنده اخطاريه را در نسخه دوم قيد و آن را اعاده كند.

1- از آنجایی که حکم مقرر در این ماده استثنایی می‌باشد لذا اوراق را نمی‌توان به غیر از بستگان و خادمان به شخص دیگری ابلاغ نمود.

2- تشخيص اهليت بستگان و خادمان مخاطب براي گرفتن اوراق با مأمور ابلاغ مي‌باشد.

3- ابلاغ به عمل آمده طبق این ماده ابلاغ قانونی می‌باشد.

ماده70) چنان‌چه خوانده يا هريك از اشخاص ياد شده در مادة قبل در محل نباشند يا از گرفتن برگ‌هاي اخطاريه استنكاف كنند، مأمور ابلاغ اين موضوع را در نسخ اخطاريه قيد نموده نسخه دوم را به نشاني تعيين شده الصاق مي‌كند و برگ اول را با ساير اوراق دعوا عودت مي‌دهد. در اين صورت خوانده مي‌تواند تا جلسه رسيدگي به دفتر دادگاه مراجعه و با دادن رسيد، اوراق مربوط را دريافت نمايد.

1- در مورد استنكاف خوانده، قانون‌گذار فرقي ميان اين كه خوانده دادخواست يا هر برگ قضايي ديگر را بگيرد و بخواند ليكن رسيد ندهد يا اين كه اصلاً از پذيرش و دريافت و ملاحظة اوراق خودداري نمايد، قائل نشده است.

2- چنان‌چه مخاطب حاضر به قبول اوراق در غيرمحل تعيين شده نگردد، مأمور ابلاغ نمي‌تواند اين موضوع را در نسخ اخطاريه قيد نموده و نسخة دوم را به نشاني تعيين شده الصاق نمايد.

3- چنان چه مأمور ابلاغ اطمینان حاصل نماید که نشانی اعلامي غیر واقعی و صوری است نمی‌تواند اخطاریه را الصاق نماید بلکه بایستی نسخ اخطاریه و اوراق را به دادگاه عودت نماید.

ماده71) ابلاغ دادخواست در خارج از كشوربه وسيله مأموران كنسولي يا سياسي ايران به عمل مي‌آيد. مأموران ياد شده دادخواست و ضمايم آن را وسيله مأمورين سفارت يا هر وسيله‌اي كه امكان داشته باشد براي خوانده مي‌فرستند و مراتب را از طريق وزارت امور خارجه به اطلاع دادگاه مي‌رسانند. در صورتي كه در كشور محل اقامت خوانده مأموران كنسولي يا سياسي نباشند اين اقدام را وزارت امور خارجه به طريقي كه مقتضي بداند انجام مي‌دهد.

1- دفتر دادگاه اوراق را از طریق روابط عمومی دادگستری به وزارت امور خارجه ارسال تا برای کنسولگری یا سفارت خانه ایران مستقر در کشور مربوطه فرستاده شود و پس از ابلاغ نیز مراتب از طریق وزارت امور خارجه و روابط عمومی دادگستری به اطلاع دادگاه خواهد رسید.

ماده72) هرگاه معلوم شود محلي را كه خواهان در دادخواست معين كرده است نشاني خوانده نبوده يا قبل از ابلاغ تغيير كرده باشد و مأمورهم نتواند نشاني او را پيدا كند بايد اين نكته را در برگ ديگر اخطاريه قيد كند و ظرف دو روز اوراق را عودت دهد. در اين صورت برابر ماده(54) رفتار خواهد شد مگر در مواردي كه اقامتگاه خوانده برابر ماده(1010) قانون مدني تعيين شده باشد كه در همان محل ابلاغ خواهد شد.

1- با توجه به اين ماده مي‌توان گفت اگر ابلاغ به خوانده به علت تغيير آدرس يا درست نبودن آن امكان پذير نباشد، مأمور ابلاغ در صورت پيدا كردن اقامتگاه خوانده مي‌تواند اوراق دعوا را به وي ابلاغ نمايد.

2- مطابق ماده1010 ق. م اگر دعوا مستند به یک قرارداد باشد و در قرارداد اقامتگاه طرفین معین شده باشد تمامی ابلاغ‌ها و اجراییه‌ها باید به همان نشانی فرستاده شود.

ماده73) در صورتي كه خواهان نتواند نشاني خوانده را معين نمايد يا در مورد ماده قبل پس از اخطار رفع نقص از تعيين نشاني اعلام ناتواني كند بنا به درخواست خواهان و دستور دادگاه مفاد دادخواست يك نوبت در يكي از روزنامه‌هاي كثيرالانتشار به هزينه خواهان آگهي خواهد شد. تاريخ انتشار آگهي تا جلسه رسيدگي نبايد كمتر از يك ماه باشد.

1- در هر موقع که نشانی قابل ابلاغ ابراز شود، نشرآگهی متوقف و از طریق ارسال اخطاریه به نشانی اعلامی ابلاغ می‌شود.

2- در رعایت مهلت یک ماهه مذکور دراین ماده تفاوتی بین اوقات عادی و خارج از نوبت نمی‌باشد.

3- ابلاغ به عمل آمده مطابق اين ماده، ابلاغ قانوني مي‌باشد.

ماده74) دردعاوي راجع به اهالي معين اعم از ده يا شهر يا بخشي از شهر كه عده آنها غيرمحصور است علاوه بر آگهي مفاد دادخواست به شرح ماده قبل، يك نسخه از دادخواست به شخص يا اشخاصي كه خواهان آنها را معارض خود معرفي مي‌كند ابلاغ مي‌شود.

1- نوع دعوا اعم از منقول و غيرمنقول در اجراي اين ماده بي‌تأثير است.

ماده75) در دعاوي راجع به ادارات دولتي و سازمان‌هاي وابسته به دولت و مؤسسات مأمور خدمات عمومي و شهرداري‌ها و نيز مؤسساتي كه تمام يا بخشي از سرمايه آنها متعلق به دولت است اوراق اخطاريه و ضمايم به رييس دفتر مرجع مخاطب يا قائم مقام او ابلاغ و در نسخه اول رسيد اخذ مي‌شود. در صورت امتناع رييس دفتر يا قائم مقام او از اخذ اوراق، مراتب در برگ اخطاريه قيد و اوراق اعاده مي‌شود. در اين مورد استنكاف از گرفتن اوراق اخطاريه و ضمايم و ندادن رسيد تخلف از انجام وظيفه خواهد بود و به وسيله مدير دفتر دادگاه به مراجع صالحه اعلام و به مجازات مقرر در قانون رسيدگي به تخلفات اداري محكوم خواهد شد.

تبصره- در دعاوي مربوط به شعب مراجع بالا يا وابسته به دولت به مسؤول دفتر شعبه مربوط يا قائم مقام او ابلاغ خواهد شد.

1- مقررات مندرج در این ماده مربوط به سازمان‌ها و ادارات دولتی و وابسته به دولت بوده منصرف از اشخاص حقوقی خصوصی می‌باشد.

2- مدير دفتر دادگاه وظيفه دارد كه تخلف و خودداري خواندگان مزبور را از گرفتن اوراق اخطاريه به مراجع صالح اعلام كند.

3- ابلاغ به عمل آمده مطابق این ماده، ابلاغ واقعی می‌باشد.

ماده76) در دعاوي راجع به ساير اشخاص حقوقي دادخواست و ضمايم آن به مدير يا قائم مقام او يا دارنده حق امضاء و در صورت عدم امكان به مسؤول دفتر مؤسسه با رعايت مقررات مواد (72،69،68) ابلاغ خواهد شد.

تبصره1- درمورد اين ماده هرگاه ابلاغ اوراق دعوا در محل تعيين شده ممكن نگردد، اوراق به آدرس آخرين محلي كه به اداره ثبت شركتها معرفي شده ابلاغ خواهد شد.

تبصره2- در دعاوي مربوط به ورشكسته، دادخواست و ضمايم آن به اداره تصفيه امور ورشكستگي يا مدير تصفيه ابلاغ خواهد شد.

تبصره3- در دعاوي مربوط به شركت‌هاي منحل شده كه داراي مدير تصفيه نباشند، اوراق اخطاريه و ضمايم آن به آخرين مدير قبل از انحلال در آخرين محلي كه به اداره ثبت شركتها معرفي شده است، ابلاغ خواهد شد.

1- مقررات مندرج در این ماده مربوط به اشخاص حقوقی خصوصی می‌باشد.

2- ابلاغ به عمل آمده مطابق تبصره‌هاي 2 و 3 اين ماده، ابلاغ واقعي مي‌باشد.

ماده77) اگر خوانده در حوزه دادگاه ديگري اقامت داشته باشد دادخواست و ضمايم آن توسط دفتر آن دادگاه به هروسيله‌اي كه ممكن باشد ابلاغ مي‌شود و اگر در محل اقامت خوانده دادگاهي نباشد توسط مأمورين انتظامي يا بخشداري يا شوراي اسلامي محل يا با پست سفارشي دو قبضه ابلاغ مي‌شود. اشخاص ياد شده برابر مقررات، مسؤول اجراي صحيح امر ابلاغ و اعاده اوراق خواهند بود. در صورتي كه خوانده در بازداشتگاه يا زندان باشد، دادخواست و اوراق دعوا به وسيله اداره زندان به نامبرده ابلاغ خواهد شد.

1- منظور از دفتر آن دادگاه در این ماده دفتر دادگاه محل اقامت مدعی علیه است و نه دفتر دادگاه رسیدگی کننده به دعوا.

2- تا زمانی که در محل اقامت مدعی علیه دادگاهی وجود دارد نوبت به مأمورین انتظامی یا بخشداری یا شورای اسلامی محل نمی‌رسد و ابلاغ توسط دفتر همان دادگاه می‌بایستی صورت گیرد.

3- ابلاغ اوراق از طريق ادارة زندان به خواندة زنداني، ابلاغ واقعي محسوب مي‌گردد.

ماده78) هريك از اصحاب دعوا يا وكلاي آنان مي‌توانند محلي را براي ابلاغ اوراق اخطاريه و ضمايم آن در شهري كه مقر دادگاه است انتخاب نموده و به دفتر دادگاه اعلام كنند، در اين صورت كليه برگ‌هاي راجع به دعوا در محل تعيين شده ابلاغ مي‌گردد.

1- اقامتگاه انتخابی منحصراً نسبت به طرفین عقد یا قرارداد و آن هم فقط نسبت به دعاوی راجع و ناشی از همان عقد یا قرارداد موثر است.

2- اين ماده مخصصي بر ماده 1010 ق.م است كه طبق آن هيچ قيدي براي اقامتگاه انتخابي تعيين نشده است.

3- همانطور که از نص ماده برداشت می‌گردد چنان چه محل ابلاغ اوراق شهری غیر از شهر مقر دادگاه باشد در این صورت محل انتخابی برای ابلاغ اوراق معتبر نخواهد بود.

ماده79) هرگاه يكي از طرفين دعوا محلي را كه اوراق اوليه درآن محل ابلاغ شده يا محلي را كه براي ابلاغ اوراق انتخاب كرده تغيير دهد و همچنين در صورتي كه نشاني معين در دادخواست اشتباه باشد بايد فوري محل جديد و مشخصات صحيح را به دفتر دادگاه اطلاع دهد. تا وقتي كه به اين ترتيب عمل نشده است، اوراق در همان محل سابق ابلاغ مي‌شود.

1- چنان چه سابقة ابلاغ در پرونده موجود باشد اصولاً ابلاغات بعدی نیز به همان نشانی ارسال می‌گردد مگر اینکه نشانی مخاطب به طور واقعی تغییر یافته و اين تغيير اقامتگاه به دادگاه اطلاع داده شده باشد.

ماده80) هيچ يك از اصحاب دعوا و وكلاي دادگستري نمي‌توانند مسافرت‌هاي موقتي خود را تغيير محل اقامت حساب كرده، ابلاغ اوراق دعواي مربوط به خود را در محل نامبرده درخواست كنند. اعلام مربوط به تغيير محل اقامت وقتي پذيرفته مي‌شود كه محل اقامت برابر ماده(1004) قانون مدني به طور واقعي تغيير يافته باشد. چنان‌چه بر دادگاه معلوم شود كه اعلام تغيير محل اقامت برخلاف واقع بوده است اوراق به همان محل اوليه ابلاغ خواهد شد.

1- چنان چه هر یک از اصحاب دعوا شهر یا روستای محل اقامت خود را تغییر دهد و درخواست ابلاغ اوراق به اقامتگاه جدید را داشته باشد، بایستی با ارايه دلیل تغییر اقامتگاه، نشانی جدید را به دادگاه اعلام نماید.

2- طبق ماده1004 ق.م چنان چه محل سکونت فرد تغییر کرده ولی مرکز مهم امور او ثابت مانده باشد این تغییر، تغییر اقامتگاه محسوب نمی‌شود.

ماده81) تاريخ و وقت جلسه به خواهان نيز برابر مقررات اين قانون ابلاغ مي‌گردد.

تبصره - تاريخ امتناع خوانده از گرفتن اوراق ياد شده در ماده(67) و ندادن رسيد به شرح مندرج در ماده(68)، تاريخ ابلاغ محسوب خواهد شد.

1- تاريخ و وقت جلسه برخلاف دادخواست و ضمايم آن به هر دو طرف دعوا ابلاغ مي‌گردد.

ماده82) مأمور ابلاغ بايد مراتب زير را در نسخه اول و دوم ابلاغ نامه تصريح و امضاء‌ نمايد:

1- نام و مشخصات خود به طور روشن و خوانا.

2- نام كسي كه دادخواست به او ابلاغ شده با تعيين اين كه چه سمتي نسبت به مخاطب اخطاريه دارد.

3- محل و تاريخ ابلاغ با تعيين روز، ماه و سال با تمام حروف.

1- ضمانت اجرای تخلف مأمور از مقررات این ماده، علاوه بر تعقیب انتظامی و مجازات اداری مأمور متخلف، امکان طرح دعوای خسارت علیه وي می‌باشد.

ماده83) در كليه مواردي كه به موجب مقررات اين مبحث اوراق به غير شخص مخاطب ابلاغ شود در صورتي داراي اعتبار است كه براي دادگاه محرز شود كه اوراق به اطلاع مخاطب رسيده است.

1- این ماده ناظر به ابلاغ قانونی است و در ابلاغ واقعی دادگاه نمی‌تواند به ابلاغ صورت گرفته ترتیب اثر ندهد.

2- چنان چه مخاطب دشمنی یا تعارض منفعت تحویل گیرنده ابلاغ را با خود به دادگاه اعلام دارد و اوراق مبین این ادعا باشد دادگاه با سهولت بیشتری ادعای مخاطب را می‌پذیرد و ابلاغ را بلا اثر می‌نماید.