مفهوم وصف:

منظور این است که هر گاه حکمي برای موضوعی که دارای وصفی است ثابت باشد آیا می‏توان گفت در صورت فقدان وصف، آن حکم از بین می رود یا نه؟

مثلاً هر گاه بگویند به دانشجویان شهرستانی در کوی دانشگاه اطاق داده می شود آیا می‏توان گفت مفهوم آن این است که دانشجویان تهرانی استحقاق سکونت در کوی دانشگاه را ندارند؟ و آیا این مفهوم حجّت است؟

مثال دیگر: ماده 1106 ق.مدني: در عقد دائم، نفقه زن به عهده شوهر است.

نکته: وصف مفهوم ندارد و یا به قول قدما، مفهوم وصف حجّت نیست. 

مفهوم لقب:

منظور از لقب، اسم خاص یا وصفی است که به جای آن ذکر شده باشد لقب مفهوم ندارد یعنی اگر حکمی برای اسمی آمد، دلیل نمی شود برای غیر آن نباشد و ممکن است برای غیر آن هم باشد مثلاً محمد رسول الله. محمد اسم خاص است که در اینجا آن را لقب گویند و مفهوم ندارد یعنی معنای این جمله نیست که دیگری رسول خدا نمی باشد.

مثال دیگر: «دست دزد را قطع کنید» این جمله مفهوم ندارد زیرا اگر بگوییم مفهوم دارد یعنی اینکه دست غیر از دزد را قطع نکنیم در حالیکه دست محارب را نیز قطع می کنند.

نکته: مفهوم لقب، حجّت نیست.

مفهوم عدد:

اصولیین معتقدند که عدد مفهوم ندارد. مگر در جايي که قرینه ای وجود داشته باشد. از جمله قرائن آن است كه بدانيم گوينده در صدد بيان حد و اندازة حكم است.

مثل آيه شريفه‌ي: «الزانيهُ و الزّاني فَاجْلِدوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما مِائَهَ جَلْدَهٍ» يعني حدّ زن و مرد زناكار هر يك صد تازيانه است. كلمة « مِائَهَ = صد» عدد است و مفهوم دارد.

مثال حقوقي آن را مي‌توان در ماده 808 ق. مدني ديد كه مي‌گويد: «هر گاه مال غيرمنقول قابل تقسيمي بين دو نفر مشترك باشد ...» حق شفعه به وجود مي‌آيد كلمة «دو» عدد است و مفهوم دارد.