مفهوم مخالف، قضیه ای است که حکم آن نفیاً و اثباتاً مخالف منطوق باشد. مثلاً ماده 691 ق.مدني می‌گوید: «ضمان دینی که هنوز سبب آن ایجاد نشده است باطل است.» مفهوم مخالف آن این است که ضمان دینی که سبب آن ایجاد شده باطل نیست.

مثال دیگر: مفهوم مخالف ماده 360 ق.مدني می گوید: «هر چیزی که فروش آن مستقلاً جایز است استثنای آن از مبیع نیز جایز است» این است: چیزی که مستقلا قابل فروش نیست استثنای آن از مبیع جایز نیست از قبیل حق ارتفاق.

مفهوم مخالف بر شش قسم است:

1- مفهوم شرط

2- مفهوم وصف

3- مفهوم غایت

4- مفهوم حصر

5- مفهوم لقب

6- مفهوم عدد